Pojedynek na miny - związki Gomgbrowicza z literatura błazeńską
Pojedynek miedzy Syfonem i Miętusem oparty jest na kontraście. Każdej minie Syfona przeciwstawiana jest kontrmina Miętusa. Każda z min bohaterów to postawa życiowa, którą prezentują.
Jak pierwszy prezentuje sie Syfon. Podnosi głowę, patrzy w gore, przewraca oczami. w jego oczach jest zachwyt. Po jego spojrzeniu widzimy, ze prezentuje postawę idealistyczna, religijna. Miętus przedrzeźnia Syfona. Również przewraca oczyma, jednak jego zachwyt jest cielęcy. Punktem kulminacyjnym jego miny jest połknięcie muchy. Jego postawa to realna fizjologia, cielesność.
Kolejna mina Syfona to płacz, a właściwie łkanie, szlachetny szloch. Łzy są świadectwem duchowego wzruszenia. Miętus również wybucha płaczem i płacze tak długo, dopóki nie pojawia sie kapka z nosa. Na łzy odpowiada wydzielina z nosa.
I wreszcie ostatnia postawa. Syfon unosi do góry palec i tak trwa niewzruszony. Miętus usiłuje zbezcześcić palec dłubiąc nim w nosie, plując na niego wycierając o nogę. Jednak na próżno. Syfon wygrywa. W finale Syfon jest piękny, niewzruszony, uduchowiony. Natomiast Miętus obrzydliwy, brudny, odrażający.
Scen pojedynku odwołuje sie do XVI-wiecznego tekstu "Rozmowa Salomona..." o Morholcie. Tu również został zastosowany kontrast. Król Salomon prezentuje światło podobny do tego, na czele którego stoi Syfon. Salomon jest dostojny, wyniosły. Marholt jest taki jak Miętus. Wydaje sie prostakiem, ale później okazuje sie, ze jest mądry, potrafi dorównać swa mądrością Salomonowi-symbolowi mądrości. Można również zauważy podobieństwo inicjale: Syfon-Salomon, Miętus-Marholt. Pojedynek miedzy Salomonem i Marholtem forma nawiązuje do średniowiecznych i renesansowych dysput o charakterze parodystycznym i satyrycznym.
Merytorycznie tekst nawiązuje do wielkiej antonomi kulturowej - czyli prawidłowości opartej na kontraście, która istnieje tak długo, jak istnieje społeczeństwo. Na przeciw siebie staja zawsze kapłan i błazen. Kapłan strzeże zasad, sakrum, idei, świętości i oficjalnego świata, natomiast błazen ośmiesza, ironizuje, beszcześci, stawia świat do góry nogami.
Nigdy jednak pojedynku nie zacznie błazen, gdyż może on tylko burzyć gotowe, on nie tworzy, on tylko ośmiesza.
Miętus musiał przegrać, gdyż w przeciwieństwie do Syfona, który robił wszystko dla idei, on robił wszystko dla siebie. Miętus przegrywa, bo nic za nim nie stoi. Kapłan-Syfon oparty jest o solidny mur zasad. Syfon nigdy nie przegra, bo za nim stoi forma. Miętus jest sam, Syfon ma formę, a forma jest nie do pokonania, nie można jej ignorować.
Pojedynek ten trwa do dzisiaj. Przykładem może być chociażby walka anarchistów z władza. W latach 60-tych w USA również toczyła sie taka walka - hipisi walczyli z forma. Jednak przegrali i 20 lat później mieli juz domy, rodzinę, dzieci. Przegrali. I tak skończy każdy błazen. Błazen ma swoje atuty, wyjątkowa pozycje, może powiedzieć królowi wszystko, ale nie możemy zapomnieć, ze bez króla błazen nie istniałby. Błazen jest tylko odbiciem króla.
Miętusa, błazna i dzieci-kwiaty łączy cos jeszcze. To wygląd, bardzo charakterystyczny, wyróżniający sie w tłumie. Każdy kto walczy z forma, chce robić wokół siebie zamieszanie. Wydaje sie, ze wygra, ze w nim tkwi siła, ale jest to tylko pozorna ekspansywność. Syfon jest statyczny i to właśnie ta statyka zawsze wygra.
