Fraszki - błahostki czy wielka poezja?
Jan Kochanowski urodził się w 1530r. w Sycynie. Studiował w Akademii Krakowskiej, w Królewcu i Padwie. Właśnie zagranicą spotkał się z Pierrem Ronsardem, który głosił hasło pisania utworów w językach ojczystych. Po zetknięciu z nim Kochanowski napisał swój pierwszy, polski utwór pt. Czego chcesz od nas, Panie.... Wkrótce zaczęły też rodzić się fraszki. W jakich okolicznościach powstawały? Po zakończeniu studiów młody poeta osiadł na dworze króla Zygmunta Augusta. Grono dworzan składało się z wykształconych i inteligentnych młodych humanistów. środowisko dworskie stwarzało szczególną atmosferę atrakcyjności - przebywali tam najwybitniejsi ludzie z kraju i zagranicy, także tutaj najwcześniej docierały różne nowinki. Życie takie obfitowało w rozrywki i zabawy, na których najbardziej ceniono celne żarty, udane złośliwe przymówki czy zręczne zagajenie rozmowy. Tu właśnie narodziły się fraszki. Fraszka była w zasadzie rodzajem wiersza okolicznościowego. Poeta, bystry obserwator, zarazem obdarzony wyjątkowym poczuciem humoru, potrafił wychwytywać słabostki ludzkie i zręcznie je podkreślać celną pointą. Te zdolności Kochanowskiego szybko zostały uznane wśród przyjaciół i znajomych; twórca fraszek stał się popularny. Niektórzy bohaterowie fraszek obrażali się na poetę, inni - przeciwnie - prosili, aby mogli się w nich znaleźć. Znoszono poecie powiastki, dowcipy i anegdotki, aby używał je w swoich wierszykach. Były one traktowane raczej jako błahostki. Te drobne objętościowo utwory przekazują w skrótowy sposób wiele rysów życia charakterystycznych dla środowiska zamożnej szlachty, co ukazane jest we fraszce pt.: O doktorze Hiszpanie: Nasz dobry doktor spać się od nas bierze, Ani chce z nami doczekać wieczerze. Dajcie mu pokój! najdziem go w pościeli, A sami przedsię bywajmy weseli.
Nowością w sposobie budowy utworów było zbliżenie fraszki do epigramatu - w starożytności był to utwór krótki, dwu- lub kilkuwersowy; wymagało to od poety wyrażania myśli jasno i zwięźle.
Te kilka wymienionych cech świadczy o tym, że te krótkie wierszyki były głównie błahostkami, mającymi służyć wyłącznie rozrywce. Sam Kochanowski zastrzegał się żartobliwie, żeby nie traktowano ich zbyt poważnie. Pisze o tym tak: Nie pieść się długo z mymi książeczkami, Gościu, boć rzeką: Bawisz się fraszkami
W czasach Kochanowskiego słowo fraszka miało dwa znaczenia - - jednym z nich była błahostka, drugim, powstałym później i zachowanym do dziś było określenie owych krótkich wierszyków pisanych przez mieszkańca Czarnolasu. Przecież właśnie on stworzył całkiem nową rzecz w polskiej poezji, a w wielu fraszkach doszedł do prawdziwego mistrzostwa - potrafił wyrazić w nich różne myśli i nastroje. Za każdym razem zastrzegał się jednak w swoich Księgach: Nie dbają moje papiery O przeważnie bohatery; (...) Ale śmiechy, ale żarty Zwykły zbierać moje karty.
Ostatnim argumentem na poparcie tezy, że te wierszyki były przede wszystkim błahostkami jest to, iż w większości z nich poeta opisywał sprawy przyziemne - w przeciwieństwie do wielkiej poezji, w której poruszano tematy mniej bliskie zwykłym ludziom.
Moim zdaniem fraszki były błahostkami, pisanymi po to, żeby umilić życie, rozweselić towarzyszy na zabawie, czy też w celu wyrażenia ciętej, dowcipnej riposty. Większość z nich nie przynosiła żadnych głębszych treści i myślę, że nie powinniśmy się ich specjalnie doszukiwać.
