Charakterystyczne motywy i tematy podejmowane w poezji C. K. Norwida
Norwid w poezji podejmował tematy ponadczasowe, uniwersalne, kult ludzi wielkich, a nawet historię Polski i problem walki o niepodległość ujmował w kategoriach ogólnoludzkich.
W poezji Norwida bardzo ważne są następujące motywy:
- kult ludzi wielkich, wybitnych jednostek w społeczeństwie
- rozważania o człowieku, jego sytuacji w świecie, zależności od historii, cywilizacji i natury, konflikcie jednostka - świat
- historia - czym są dzieje ludzkości, jak je rozumieć?
- sztuka i rola artysty - specyficzna norwidowska
- koncepcja artysty - specyficzna norwidowska koncepcja artysty, sztuki i poezji
- miłość jako uczucie ponadczasowe
- antyk - jego bogaty dorobek kulturowy a świat współczesny
Kult ludzi wielkich w poezji Norwida
Punktem wyjścia jest jedna z najważniejszych opozycji, jaką rozważał Norwid w swojej refleksji filozoficznej - chodzi o sprzeczność człowiek - świat, o poczucie obcości i niezrozumienia wśród ludzi. Zasada ta jeszcze bardziej obowiązuje w przypadku wybitnych jednostek.
Refleksja Norwida: prawdziwie wielka jednostka nigdy nie będzie doceniona za życia, nie zrozumieją jej współcześni ludzie, dopiero po latach następne pokolenia odkryją i pojmą sens jej idei.
Dzieł wielkie nie dotrze od razu do ludzi - musi przejść przez upokorzenie, obojętność i niechęć, dopiero po tym etapie może zostać uznane.
Wiele utworów poświęcił wielkim jednostkom, rozważając ich losy, utrwalając ich romantyczny indywidualizm.
Przykłady utworów o geniuszach kultury ludzkiej:
Coś ty Atenom zrobił Sokratesie...
Fortepian Szopena
Do obywatela Johna Brown
Klaskaniem mając obrzękłe prawice
Najdobitniej ujawnia się kult ludzi wielkich w utworze pt. "Coś ty Atenom zrobił Sokratesie..." Poeta sześć razy pyta sześciu wielkich ludzi, co uczynili swojemu społeczeństwu, że nie zaznali spokojnego grobu, że po śmierci przenoszono ich ciała, dyskutowano ich dzieła, szukano wartości lub absurdu.
Taki los spotkał Sokratesa, Dantego, Kolumba, Camoensa, Kościuszkę, Napoleona...
Zastanawia się Norwid, jakiż będzie los pośmiertny Mickiewicza.
Poeta stawia wnioski:
człowiek wielki nie zazna spokoju i nie będzie człowiekiem dla swoich współczesnych, najwyżej mitem dla potomnych "Bo glina w glinę wtapia się bez przerwy, gdy sprzeczne ciała zbija się aż ćwiekiem"
Glina - to przeciętne masy ludzkie, łatwo się ze sobą łączą i łatwo się rozumieją.
Ciała sprzeczne to społeczeństwo ze swoją glinianą konstrukcją.
Wybitna jednostka - inny, trwalszy materiał. Zrozumienie jej jest bolesne, lecz następuje wcześniej czy później.
