głosów: 1
 
Twoja ocena:
W „Przedwiośniu” Żeromski chcąc przedstawić po kolei wszystkie warstwy społeczne i scharakteryzować poszczególne grupy ludzi, bardzo sprytnie przeprowadza głównego bohatera powieści przez różne miejsca i sytuacje i sprawia, że staje się on człowiekiem doświadczonym. Nierówności społeczne ukazał Żeromski wprowadzając swego bohatera do różnych środowisk: od bogatej arystokracji w Nawłoci do biednej ludności wiejskiej w Chłodku. Nie obce są mu zarówno środowiska inteligenckie, mieszczańskie, jak i grupy reformistów i rewolucjonistów.
Arystokracja w Nawłoci jest pierwszym środowiskiem, w którym Cezary zadomowił się po wojnie polsko-radzieckiej. Nawłoć symbolizuje upadek klasy szlacheckiej. Ziemiańska szlachta żyje tu w dostatku, lecz gospodarze są pozbawieni jakichkolwiek wartości etycznych, moralnych, czy patriotycznych. Ukazany jest tu jej bardzo niski poziom wiedzy o otaczającej ją rzeczywistości, kompletny brak zainteresowania polityką oraz nieświadomość niebezpieczeństw ze strony rewolucji. Udział arystokracji w formowaniu państwa jest mierny. Ich pozycja jest w ich opinii niezniszczalna.
Życie w Nawłoci zostaje ukazane jako beztroskie, upływające na zabawach i flirtach, w dostatku i szczęściu. Wielosławscy żyli spokojnie, po wielkopańsku, co nieco przypomina arkadyjskie Soplicowo. Cezary znalazł w ich posiadłości wytchnienie, radość, czas na rozrywki, możliwość przeżycia gwałtownych młodzieńczych uczuć, lecz mimo tych pozytywnych wrażeń i silnego zaangażowania emocjonalnego zauważył, że życie arystokracji przebiegało dość bezmyślnie. Zakorzeniona w tradycję, nie brała pod uwagę żadnych zmian, które mogłyby wyeliminować lub zmniejszyć drastyczne różnice klasowe. Arystokraci, którzy ze względu na zajmowaną w społeczeństwie pozycję powinni interesować się losami państwa i całego społeczeństwa, okazali się grupą niezdolną do wzięcia odpowiedzialności za kraj. Jedynym przejawem ich aktywności był udział Hipolita w wojnie polsko - radzieckiej 1920 roku, którą rodzina żołnierza potraktowała jak jedną wielka przygodę. Dlatego bezmyślny, leniwy tryb życia w Nawłoci stał się powodem oskarżeń o przesadny zbytek, podczas gdy wielu ludzi umierało z głodu i nędzy.
Tę nędzę Cezary mógł zaobserwować m.in. w Chłodku. Cały wysiłek komorników i ich ciężka, katorżnicza praca miała na celu zapewnienie im przeżycia w najprymitywniejszych warunkach. Wiecznie okradani przez panów i rządców, wyzyskiwani, przyzwyczaili się do tej upadlającej sytuacji. Chłopi tkwią nadal w schematach pańszczyźnianych. Nie wykazują żadnej próby zbuntowania się, dopominania się o prawa przysługujące im jako wolnym ludziom, gdyż są zbyt zajęci mozolną egzystencją. Chłopi godzą się z losem biednej polskiej wsi; tak, jakby zostało to na wieki ukartowane.
Tę jawną niesprawiedliwość społeczną potwierdzają w powieści opisy żydowskiej dzielnicy w Warszawie: nędzy towarzyszy brzydota. Dokładne prezentacje biednych środowisk mają na celu udowadnianie konieczności zmian, są też kolejnym ostrzeżeniem przed wybuchem powszechnego niezadowolenia, a także zachętą do tworzenia odrodzonej Polski w oparciu o sprawiedliwe prawa.
Autor dostrzega jedynie szansę dla młodej, postępowej inteligencji, pełnej zapału i dalekiej od uprzedzeń. Szansą jest jej zaangażowanie społeczne w kierunku ucywilizowania polskiej mentalności. To właśnie na jej barkach spoczywać musi obowiązek prowadzenia reform, gdyż kokietowana przez rewolucjonistów klasa robotnicza jest zbyt biedna, schorowana i ograniczona, aby zaistnieć na arenie państwowej. W taki sposób porusza pisarz problem zdezorientowania polityków w sytuacji społeczeństwa i ich przesadny, niczym nie uzasadniony optymizm.
Podsumowując, w „Przedwiośniu” wyraźnie daje się zauważyć, że społeczeństwo nowej, odrodzonej Polski jest niesolidarne. Nie stanowi jedności, nie jest skonsolidowane. Praktycznie rzecz biorąc odzyskanie niepodległości kraju nie wniosło niczego nowego w życie Polaków. Mają wolność, są jej świadomi, ale nie dostrzegają niczego poza nią. Tak naprawdę w życiu Polaków nic się nie zmieniło. Arystokracja żyje jak żyła, nie dostrzegając zagrożenia swojej pozycji, chłopi cierpią nędzę tak jak poprzednio, tylko nieliczne grupy patriotów bezskutecznie starają się dokonać jakiś zmian. Wszystkie grupy środowiskowe stanowią odrębne kręgi, niezależne grupy nie mających ze sobą nic wspólnego ludzi. Tu Żeromski zadaje pytanie: Czy nowa, odrodzona Polska ma szansę na przetrwanie z tak nieświadomym niczego społeczeństwem? I jak możliwe jest zbudowanie nowego, silnego państwa z tak słabym społeczeństwem?
Wyświetleń pracy: 386 |
