Brak ocen
Twoja ocena:
Adam Asnyk ur. Się w 1838 r .w Kaliszu zmarł w 1897 roku w Krakowie. Pochodził z rodziny szlachetnej o patriotycznych, narodowowyzwoleńczych tradycjach. Studiował w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego , a następnie w Akademii medyko-chirurgicznej. Za udział w ruchu spiskowym był więziony w Cytadeli w Warszawie. Związany był ze stronnictwem „Czerwonych”. Wiele podróżował, był jednym z pierwszych członków Towarzystwa Tatrzańskiego. Od roku 1890 chorował na gruźlicę . W czasie kuracji we Włoszech zaraził się durem brzusznym. W kilka miesięcy po powrocie do kraju zmarł. Pochowany jest na Skałce w Krakowie. Twórczość Asnyka możemy podzielić na dwa okresy, związane z miejscem zamieszkania. W twórczości z okresu Lwowskiego dominują dwa tematy. Pierwszy to odwołanie się do przeszłości związanej z rokiem 1863, do klęski i jej znaczeniu w życiu człowieka tych, dla których wolność narodu była celem życia. Wiersze o tej tematyce to jakby pamiętnik liryczny. Pojawiają się w nich motywy wygnańców z ojczyzny, motyw rozrachunku z postawami politycznymi w okresie powstania. Osobną grupę stanowi liryka miłosna, w której powołując się na prawa serca wyraża poeta protest przeciwko porządkom tej ziemi. Jest w tych utworach cała skala nawojów, uczuć, od smutku i melancholii, poprzez ironię do miłości i delikatności. Twórczość z okresu krakowskiego jest wyrazem pogodzenia się ze światem, porozumienia ze współczesnością że żadne cenne osiągnięcia duchowe nie zginą. Istotną rolę odegrała poezja o tematyce tatrzańskiej. Cykl „W Tatrach” zawiera filozoficzne przemyślenia poety.
Jednym z najbardziej znanych utworów A. Asnyka to utwór „Do młodych”. Porównywany niekiedy do „Ody do młodości” A.Mickiewicza jest apelem do młodych patriotów. Asnyk, szukając płaszczyzny porozumienia między romantykami i pozytywistami wyraża aprobatę dla haseł nowej epoki-kultu nauki, wiedzy i prawdy. Głosił potęgę nauki i wzywa do aktywnego udziału w nowym życiu:
„Nieście więc wiedzy pochodnie na czele
I nowy udział bierzcie w wieków dziele,
Przyszłości podnoście gmach!”
A jednocześnie nie chce zerwać z przeszłością, z tym, co było najpiękniejsze w romantycznym entuzjazmie. Autor przypomina młodym, że wszystkie pokolenia dziedziczą osiągnięcia poprzednich. Gdy starają się je zwalczać, zmieniać lub gdy je aprobują, zawsze , w każdej sytuacji jest to korzystanie z dorobku tych, którzy odeszli. Ta teoria nieustannego rozwoju ludzkości i świata prowadzi Asnyka do wniosku, którego nie spotykamy już w u innych twórców tej epoki, że walcząc z minionym, należy pamiętać, iż samemu będzie się kiedyś tą zwalczoną przeszłością. Asnyk rozumiał, że każda epoka jest tylko szczeblem i niekończącym się procesie rozwoju człowieka, Asnyka można nazwać poetą kompromisu. W strofach wiersza „Do młodych” aprobujących i wzywających do aktywnego kształcenia nowej historii, zjawia się często słowo „ale...” Adam Asnyk był poetą syntezy, romantycznej wiary i pozytywistycznego rozsądku. Bronił ciągłości dziejów człowieka. Wierzył, że mimo nieuchronnych przemian – w świadomości ludzkiej żyje to, co było najlepsze w przeszłości.
W utworze „Karmelkowy wiersz” dominują niechęci do przeżywania uczucia, oraz do miłości i kobiet. Podmiot liryczny usprawiedliwia się jakby przed czytelnikiem, że w życiu popełniał wiele omyłek. Jego błędem było to, że wierzył w istnienie prawdziwej miłości. Teraz po kilku latach podmiot liryczny zdaje sobie sprawę, że kobiety są jak lalki pozbawione uczuć:
„... z śmieszną donkiszoterią
Wielbiłem lalki,
I gotów byłem, o zgrozo,
Za Dulcyneę z Tobozo
Stanąć do walki!”
Swoją historię porównuje do sławnego Don Kichota, któremu romansowe powieści poprzewracały w głowie. W utworze jest mowa o pewnej kobiecie Dulcynei z Tobozo, była zwyczajną chłopką, brzydulą ale i tak Don Kichot kochał ją bardzo i właśnie dla niej staczał różne walki. Teraz już podmiot liryczny wie, że westchnienia kobiet były wyrachowaną kpiną z głębokich uczuć zakochanego młodzieńca:
„ Lecz dziś komedię salonu,
Jak człowiek dobrego tonu
Na wylot znam:
Z serca pożytek niewielki,
Więc mam w zapasie karmelki
Dla dam.”
Puenta wiersza jest wyrazem rozczarowania poety i niewiary w prawdziwą miłość. Dostrzegany w liryku ironiczny uśmiech poety zapewnił erotykom Asnyka długi żywot w dziejach polskiej poezji miłosnej.
Refleksyjna jest również liryka Asnyka poświęcona przyrodzie. Szczególnie w cyklu „ Z Tatr”, do którego należy wiersz „Limba”, osiągnął poeta doskonałą harmonię pomiędzy obrazami poetyckimi ukazującymi urodę, oryginalne piękno gór, drzew i stawów Tatrzańskich, a rozmyślaniami nad tajemnicą życia. Bohaterka wiersza – Limba – rośnie samotnie, wyparta przez tłum karłowatych, ale łatwo wschodzących świerków. Limba jest dumna, nie chce walczyć o życie, ale też wie, że przegrała, chce umrzeć z godnością:
„Nigdy się do nich nie zniży,
O życie walczyć nie będzie;(...)
Z pogardą patrzy u szczytu
Na triumf rzeszy poziomej
Woli samotnie z błękitu
Upaść-strzaskana przez gromy”
Poeta wyraża w tym wierszu, romantyczne przekonanie o wyższości tego, co wzniosłe i tragiczne nad praktyczną, ale niepoetycką siłą. Samotna limba nabierała w utworze przenośnego znaczenia. Symbolizuje los człowieka, który w swych dążeniach i marzeniach jest wyższy ponad pospolitość. Jest w tym wierszu zaduma nad jednością przyrody i ludzkiego losu, jednością, która godzi człowieka z jego nieuchronnym przemijaniem.
Podsumowując twórczość A.Asnyka możemy stwierdzić że porusza on wszystkie problemy jakie wapią nas w życiu. Przede wszystkim o tym, że młodzi ludzie zapominają co zrobiły dla nich poprzednie pokolenia, autor zastanawia się nad przeżywaniem uczuć, stwierdza że za każdym razem jest ono nieprawdziwe.
Znajdując ukojenie w przyrodzie dostrzega także i te ciemne strony życia, których nie mogą dojrzeć wszyscy, a on jako poeta był jednym z nich.
Wyświetleń pracy: 330 |
