głosów: 8
 
Twoja ocena:
Co twoim zdaniem zadecydowało o przyznaniu Reymontowi Nagrody Nobla ?
Nie jest chyba możliwe jednoznaczne odpowiedzenie na to pytanie, gdyż powodów, które przeważyły szalę zwycięstwa na stronę Reymonta i jego wspaniałej powieści, możemy się jedynie domyślać i nigdy do końca nie będziemy pewni, co tak naprawdę chcieli nagrodzić jurorzy. Ja jednak myślę, że nie zadecydował o tym tylko jeden błyskotliwy element, lecz całokształt pracy i ostateczny efekt jaki osiągnął pisarz. Pracę nad tym dziełem autor rozpoczął w 1899 roku, a zakończył w 1909. Z początku drukowana była ona w "Tygodniku Ilustrowanym", a w roku 1904 ukazał się pierwszy tom tego utworu.
Powieść ta jest tetralogią, tzn. składa się z czterech części opisujących życie wsi w czasie różnych pór roku: jesieni, zimy, wiosny i lata. Akcja została umieszczona w autentycznym miejscu, we wsi Lipce (dziś: Lipce Rejmontowskie), a czas obejmuje dziesięć miesięcy - od końca września do końca lipca ostatniego dziesięciolecia XIX wieku. Akcja jednak dzieje się w " bezczasie " co sprzyja sugestii nieprzerwanego trwania.
Utwór jest szeroką panoramą życia wsi polskiej. Ukazuje chłopską codzienność, ciężką pracę, święta, zwyczaje, a także nieuniknione rozwarstwienie społeczne wsi , wzajemną zależność chłopów i stosunki panujące między nimi. Cały rok jest usystematyzowany według obrzędów,
obyczajów związanych z życiem rodzinnym, towarzyskim, pracą na roli.
Stanisław Reymont bardzo szczegółowo opisuje wszelkie tradycje połączone z tak ważnymi dla wzorowych chrześcijan świąt , jak Boże Narodzenie , Wielkanoc , Boże Ciało oraz wszelkie procesje i odpusty. Bardzo ważnym dniem są Zaduszki, gdyż autor ukazuje w tym fragmencie
jak zwyczaje katolickie przenikają się z głęboko zakorzenionymi wierzeniami pogańskimi , czego doskonałym przykładem jest scena, w której Kuba po skończonej mszy wychodzi na cmentarz i zostawia
okruchy chleba dla dusz czyśćcowych. Także po chrzcie w kościele, w domu odbywa się ceremonia odegnania złych duchów od narodzonego dziecka. Ciekawe są także opisy obyczajów, np. przygotowań Boryny do wesela. Tu również dostrzegamy obowiązujące pewne zasady: posyłanie z
wódką, zmówiny, zaręczyny, zapowiedzi i wreszcie sam ślub i wesele, potem oczepiny i przenosiny panny młodej. Także ważnymi elementami życia w Lipcach są wyjazdy na jarmark, spotkania chłopów w karczmie,
wspólnie spędzane wieczory , którym towarzyszą ludowe śpiewy i rozmowy. Te obrzędy dają poczucie bezpieczeństwa i pewnej stabilizacji, powoduje to łączenie się jednoczesne wszystkich ludzi, wytworzenie swoistych zależności, przyjaźni. Każda osoba należąca do tej społeczności ma pewne obowiązki, musi przestrzegać ogólnie ustalonych norm i zasad, podporządkowywać się wszechobecnym zwyczajom. Trzeba przyznać, iż autor zadbał tu o wszelkie szczegóły w epickich opisach, tworząc pewnego rodzaju " encyklopedię " ówczesnych tradycji. Głównym ośrodkiem zainteresowania w życiu Lipczan jest ziemia, jest źródłem wszystkiego, konfliktów, małżeństw, zazdrości, ambicji. Życie tamtejszej ludności jest z nią nierozerwalnie związane, największy wpływ na nie ma rytm przyrody, przemiana pór roku. To natura każe się sobie podporządkowywać, dyktuje prawa i wymaga by życie toczyło się zgodnie z nimi, gdyż w przeciwnym wypadku może zademonstrować swoją siłę i charakter nieokiełznanego żywiołu. Zmieniające się sezony wywierają istotny wpływ na działanie i postępowanie ludzi. To one
wyznaczają czas pracy: siewu, żniw, zbierania plonów, wykopków oraz czas odpoczynku, wytchnienia od gospodarskich obowiązków, a także ślubów, które będą odbywać się późną jesienią lub zimą, a nie w lecie, gdy
jest mnóstwo pracy. Godziny, dni, miesiące nie mają tu istotnego znaczenia. To ziemia jest dla nich zegarem i ona o wszystkim decyduje. Czas ma tu charakter cykliczny, ciągle się powtarza, natomiast ten używany przez nas jest nieprzydatny ze względu na swoją linearność. Chłopi są z nią związani od narodzin aż do samej śmierci, czego
przykładem jest symboliczna śmierć Boryny. Ziemia jest dla nich czymś najważniejszym i całkowicie świętym.
Istotnym elementem jest także przedstawienie chłopów w momencie ważnego przełomu, budzenie ich świadomości klasowej i narodowej (echa powstania styczniowego, czy problem kolonistów niemieckich). Autor w swym utworze połączył wiele technik pisarskich by w różnych scenach uzyskać pożądany efekt. Impresjonizm przejawia się w
opisach przyrody, krajobrazu, zastosował delikatne, subtelne barwy, co ostatecznie sprawia, że przypominają one impresjonistyczne obrazy. Naturalizm zastał użyty by wiernie ukazać brzydotę i tragizm pewnych sytuacji, np. obcięcie nogi przez Kubę, czy sceny bijatyk. Symbolizm ma
na celu przedstawienie pewnych sytuacji, tak by osiągnęły one wymiar ponadczasowy, symboliczny, np. scena śmierci Boryny na roli, z którą było związane całe jego życie. Ciekawy wyda się obraz bitwy o las, który jest wręcz patetyczny, wystylizowany na homerycki bój.
W celu oddania odpowiedniego nastroju Reymont zastosował także trzy wcielenia narratora . Wcielenie pierwsze to opowiadacz , który sposobem myślenia i opisywania przypomina chłopa. Opowiada z dużym
zaangażowaniem uczuciowym, posługuje się prostym językiem, w którym zauważymy mnóstwo elementów gwarowych , np. prosta składnia. Wcielenie drugie to obserwator ukazujący wydarzenia w sposób realistyczny i obiektywny , z pewnym dystansem do sprawy. Używa, w zasadzie, języka literackiego , lecz czasem odwołuje się do gwary. Wcielenie trzecie to osoba posługująca się językiem typowo literackim, wzniosłym , ujawnia się przede wszystkim w opisach przyrody i przeżyć. Jego obrazy są niezwykle oryginalne i poetyckie. Podziw wzbudza też bogactwo zastosowanych tu środków stylistycznych : metafor , porównań i epitetów. Reymont dokonuje antropomorfizacji przyrody, czyli nadaje jej pewne właściwości ludzkie.
Podobny sposób wykorzystał też Adam Mickiewicz w swojej epopei "Pan Tadeusz " . By pogłębić efekt oddziaływania dialogów na czytelnika i przybliżyć mu ówczesną mowę autor tworzy na potrzeby "Chłopów"
gwarę , która w rzeczywistości jest kombinacją różnych dialektów ludowych , co przedstawia się nieskomplikowanym słownictwem, wyrażeniami , prostą składnią i formami gramatycznymi . Jest to zauważalne szczególnie w rozmowach , a także we fragmentach
przyśpiewek ludowych.
Reymont sprytnie zaciera wszelkie informacje, które wskazywałyby na historyczny czas wydarzeń opisanych w "Chłopach", by ukazać, że tak żyło się w Lipcach od wieków i nadal tak będzie się tam żyło. Myślę , że właśnie te wszystkie opisane tu przeze mnie cechy tej epopei chłopskiej powodują , iż stała się ona tak znanym dziełem, że doczekała się licznych przekładów i trzech ekranizacji oraz została dołączona do kanonu lektur obowiązkowych w naszych szkołach. Uwieńczeniem całego dziesięcioletniego wysiłku Reymonta jest przychylność krytyki zachodniej i przyznanie mu niezwykle prestiżowego wyróżnienia jakim jest Nagroda Nobla. Wydaje mi się, że w pełni na to
zasłużył.
Wyświetleń pracy: 594 |
