głosów: 4
 
Twoja ocena:
Eliza Orzeszkowa wybrała jako temat utworu sprawy ważne dla wielu pokoleń. Ukazała rozległy obraz społeczeństwa, czyniąc powstanie styczniowe istotnym motywem powieści, mimo iż przywołane jest ono w retrospekcji. Leśna mogiła powstańcza przypomina o okresie zbratania różnych warstw społecznych. Ta obecność powstania w świadomości bohaterów, jak też sprawa walki o ziemię wykupywaną przez zaborców, musiała być ze względów cenzuralnych zatuszowana. Orzeszkowa oprócz średnio zamożnych ziemian Korczyńskich, borykających się z ekonomicznymi następstwami uwłaszczenia i powstania, oraz zaścianka Bohatyrowiczów, pokazała epizodycznie inne warstwy społeczne wsi kresowej - bogatą i uboższą szlachtę oraz służbę folwarczną. W powieści została przedstawiona, zawsze ważna w twórczości Orzeszkowej „kwestia kobieca” na przykładzie kilku sylwetek, jak Marta, która w obawie przed utratą pozycji społecznej zrezygnowała z małżeństwa z ukochanym człowiekiem. Wszystko to składa się na obraz życia narodu w dobie popowstaniowej.
Rok 1863 jest centralnym i zwrotnym punktem historycznym powieści. Bohaterowie głosząc ideały patriotyczne i demokratyczne, walczą o wolną i sprawiedliwą ojczyznę. Część pokolenia idealistycznego, romantycznego ginie, a cześć zmuszona jest do życia w nowej, dramatycznej dla nich rzeczywistości. Od momentu upadku powstania ich życie ulega radykalnej zmianie. Orzeszkowa zdaje sobie sprawę z faktu, że powstańcze idee wolności i równości są nadal aktualne, należy je realizować nie koniecznie na drodze zbrojnej. Pisarka za względu na cenzurę ani razu nie użyła słowa „powstanie”, ani nie przytoczyła konkretnej daty. Wydarzenia z 1863 roku przywoływane są przez rozmaite skojarzenia czy symbole. Jako aluzja do powstania najczęściej pojawia się motyw „mogiły”, w której wielu znalazło ostatni spoczynek. Stosunek bohaterów do „mogiły” jest miarą ich patriotyzmu, a także miarą wartości ich człowieczeństwa.
Młodsze już pokolenie urodzone po powstaniu styczniowym, powoli zaczęło tracić nadzieję na odzyskanie wolności, w pełnym tego słowa znaczeniu. Już samo powstanie przyniosło ze sobą represje ze strony zaborcy. Powszechną oświatę uznano za najważniejszy czynnik rozwoju świadomości narodowej. Wielu ludzi czuło się zastraszonymi. Jeśli będą oni krzewić świadomość narodową spotka ich kara. Młode pokolenie urodzone w dziewiętnastym wieku, czy też dwudziestym wieku, podatne jest na wszystkie czynniki, zarówno zewnętrzne jak i wewnętrzne. Jest ono jak liść na drzewie, który poddaje się wiatrowi. Wydaje mi się, że młodzi zapomnieli o swoich przodkach, swojej historii i historii swojego narodu. Każda „mogiła” jest dla nich zwykłym grobem, w którym śpi snem wiecznym kilkunastu ludzi. Młodzi są pokoleniem, które powoli poddaje się rusyfikacji i germanizacji. Orzeszkowa pisząc o „mogile” zapewne miała na celu, by młodsi nie zapomnieli przeszłości, a starsi dalej krzewili idee wspólnoty i braterstwa. Wzrastające pokolenie i jego reakcje na zamierzchłe dzieje podyktowane są niewiedzą. Ale gdy posłuchają prawdziwych, realnych opowieści, nie tych zmyślonych i oczerniających polski naród, to budzi się w nich uśpiony drapieżca gotowy na wszystko. W ich sercach, umysłach zachodzą zmiany, dzięki którym pojmują, czym jest przeszłość dla narodu oraz czym jest „mogiłą”, ważny element jednoczący zbiorowość. Sama „mogiłą”, to ziemia, a ziemia, to korzenie i dom rodzinny. Jak można kochać wszystko i wszystkich, nie znając przeszłości? Wielu młodych ludzi ucieka za granicę w poszukiwaniu lepszego jutra, ale powinni wpierw pomyśleć, że to lepsze jutro jest w zasięgu ręki, wystarczy tylko odgrzebać z „mogiły” głęboko zakopane idee. Czym jest życie bez własnego domu, kultury i przeszłości? Jeśli zapomnimy o obyczajach, naszych tradycjach, to zginiemy z powierzchni ziemi jako naród. Bo wiele wspólnych zdarzeń z przeszłości łączy nas w jedną wielką rodzinę.
Wyświetleń pracy: 525 |
